Spitsbergen zdjęcia

Napisz do nas

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/dagab/domains/goskandynawia.eu/public_html/plugins/content/socialbuttons/socialbuttons.php on line 53 Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/dagab/domains/goskandynawia.eu/public_html/plugins/content/socialbuttons/socialbuttons.php on line 54 Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/dagab/domains/goskandynawia.eu/public_html/plugins/content/socialbuttons/socialbuttons.php on line 80

Dzisiaj mamy dla Was bardzo ciekawy tekst o Svalbardzie, którego autorem jest Piotr - z wykształcenia prawnik, a prywatnie miłośnik regionów polarnych. Czekamy na więcej takich artykułów :)

Svalbard to norweska prowincja w Arktyce, położona 800 km na północ od Norwegii i 1100 km od bieguna północnego. Swym zasięgiem obejmuje archipelag Svalbard (którego największą wyspą jest Spitsbergen) oraz kilka wysp nie wchodzących w jego skład (np. Wyspa Niedźwiedzia). Pod względem powierzchni zbliżona jest do terytorium Litwy (62 049 km2) i zamieszkuje ją około 2,8 tys. mieszkańców. Są to przede wszystkim Norwegowie, Rosjanie,  Ukraińcy i Tajowie. Ludność stała mieszka jedynie na Spitsbergenie. Większość ludności wyspy posługuje się językiem norweskim oraz rosyjskim. Jednostką monetarną jest korona norweska (NOK), a stolicą prowincji Longyearbyen, gdzie na stałe mieszka około 1,8 tys. mieszkańców. Inne osiedla ludzkie to: Isfjord Radio, Ny–Alesund (stacja naukowa), Sveagruva (kopalnia), Bjornoya (stacja meteorologiczna), Hopen (stacja meteorologiczna) oraz Barentsburg. Warto jeszcze wspomnieć o już niestety opuszczonych Grumant oraz Pyramiden.

Tereny te znane były prawdopodobnie już wikingom, zaś od 1596 r., kiedy zostały ponownie odkryte przez Willema Barentsa, stały się znaczącym ośrodkiem wielorybnictwa i myślistwa. Początek ubiegłego wieku przyniósł odkrycie znaczących złóż węgla. Wtedy też doszło do uregulowania statusu prawnego Svalbardu. W dniu 9 lutego 1920 r., w Paryżu został podpisany Traktat Spitsbergeński, znany również jako Traktat Paryski (wszedł w życie 14 sierpnia 1925 roku). Sygnatariuszami umowy były Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Dania, Francja, Włochy, Japonia, Holandia i Szwecja. W okresie późniejszym Traktat podpisało ponad trzydzieści innych państw, w tym Polska (2 września 1931 roku). Obecnie państw-sygnatariuszy jest 42. Zgodnie z dokumentem archipelag Svalbard stanowi własność Królestwa Norwegii, ale państwa–sygnatariusze mają równe prawo do korzystania z zasobów naturalnych archipelagu i prowadzenia na jego terenie badań naukowych. Prawa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystują jedynie Norwegowie i Rosjanie, eksploatując złoża węgla kamiennego. Pozostałe państwa, w tym również nasz kraj, prowadzą tylko badania naukowe. Svalbard jest strefą zdemilitaryzowaną, z tym zastrzeżeniem, że wojska NATO będą mogły go zająć w przypadku naruszenia neutralności archipelagu. Podatki na Svalbardzie należą do najniższych na świecie i są przeznaczane jedynie na potrzeby miejscowej ludności (rząd norweski nie ma prawa ich pobierać).

Status terytorium Svalbardu kwalifikowany jest jako tzw. terytorium zależne.

godło gubernatora svalbardu

Godło gubernatora Svalbardu, fot. Piotr Kosmaty

Termin ten odnoszony jest do obszarów znajdujących pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa np. kolonie, departamenty zamorskie, kondominia, protektoraty. Spośród pięciu terytoriów zależnych od Norwegii tylko Svalbard ma stałych mieszkańców.

Konsekwencją Traktatu jest fakt, że władzę na Svalbardzie sprawuje gubernator (Sysselmannen), który jest przedstawicielem rządu norweskiego. Posiada on te same prawa co wojewoda (fylkesmann) na kontynencie. Stoi na straży norweskiego zwierzchnictwa sprawując władzę administracyjną, sądową, chroniąc środowisko i porządek publiczny. Pełni zadania szefa policji i notariusza (§ 5 Svalbardloven). Zgodnie z cyt. ustawą gubernator nie jest urzędnikiem państwowym i powołuje się go na czas określony.

Svalbard nie posiada własnego parlamentu. Na gubernatorze spoczywa wiele obowiązków, do których m. in. należą: utrzymywanie suwerenności prowincji, utrzymywanie porządku, ochrona środowiska, reprezentacja na zewnątrz, zadania notarialne, doradztwo w zakresie służby zdrowia, udzielanie ślubów cywilnych, rozwodów, separacji, prowadzenie dochodzeń policyjnych, oskarżanie przed sądem, przedłużanie ważności prawa jazdy (bez prawa ich wydawania), regulacja ruchu turystycznego, akcje ratunkowe, opieka na norweską społecznością. Od  7 sierpnia 1925 roku funkcję gubernatora pełniły 23 osoby. Obecny gubernator Odd Olsen Ingero swoje obowiązki pełni od 15 września 2009 r., a w jego  biurze pracują 32 osoby.

Na Svalbardzie obowiązuje norweski system prawny, który ukształtowany został poprzez połączenie elementów kontynentalnych (civil law) oraz elementów charakterystycznych dla prawa precedensowego (common law). Język prawniczy wykazuje wiele cech mowy potocznej, co stanowi duży kontrast do języka używanego przez polskich prawników. Orzeczenia wydawane przez Norweski Sąd Najwyższy są wiążące, choć wyjątkowo sądy niższych instancji mogą je zignorować (tzw. antycypacyjny overruling). W Norwegii nie istnieje Trybunał Konstytucyjny, a badaniem zgodność ustaw z ustawą zasadniczą zajmuje się Sąd Najwyższy.

Svalbard jest częścią monarchii konstytucyjnej, która obowiązuje w Norwegii. Stosunkowo duży zakres władzy spoczywa w ręku króla, który m. in. wybiera Radę Państwa, egzekwuje podatki, mianuje wszystkich urzędników cywilnych, kościelnych i wojskowych oraz jest naczelnym dowódcą  wojsk lądowych i morskich. Może także ułaskawić osobę prawomocnie skazaną za popełnienie przestępstwa na Svalbardzie.

Na archipelagu żyje około 3 tys. niedźwiedzi polarnych, które znajdują się pod pełną ochroną prawną. Ciekawostką jest to, że według miejscowych regulacji prawnych niedźwiedź który zaatakuje człowieka musi być odnaleziony i zabity.

svalbard

Miejsce, w którym przechowuje się zabitego niedźwiedzia, fot. Piotr Kosmaty

 


Spodobał Ci się artykuł? A może chcesz się dowiedzieć więcej o Skandynawii?

Dołącz do naszej społeczności na Facebooku!

Scroll to top